Helsinki, Finland
design, saunas, sea, cafés, architecture
Central Helsinki
Je begint bij het station en loopt zo het oude centrum in. Senaatintori met de witte dom, de rode Uspenski aan de overkant van de brug en het marktplein aan het water liggen allemaal op tien minuten lopen van elkaar. Tussendoor eet je Karelisch aan het plein, en je sluit af in de oude markthal aan de kade. Weinig kilometers, veel water.
Vanha kauppahalli sluit om 18.00 uur, daarom staat het eten bewust vroeg in het schema. Bagagekluizen zitten in de onderdoorgang van het station, handig als je hotel je nog niet binnenlaat. Uspenski is gratis, voor de dom betaal je in het hoogseizoen soms een kleine bijdrage. Reserveer Savotta een dag van tevoren, zeker in juli. Contant geld heb je nergens nodig, kaart of telefoon volstaat overal.
Alles doe je vandaag lopend. Van het station naar Senaatintori is het een kleine tien minuten, van het plein loop je in vijf minuten over de brug naar Katajanokka en de Uspenski. Terug langs het water sta je binnen tien minuten op de markt, en de markthal is de volgende deur. Op het plein liggen kasseien, dus geen dunne zolen.
Finnen laten ruimte in de rij en praten zacht in het openbaar. Dat is geen afstandelijkheid, gewoon manieren. Fooi geven hoort er niet bij, de bediening zit in de prijs. Op de markt bestel je gewoon een kom zalmsoep bij de kraam en eet je die staand op. Neem een jas mee, ook bij twintig graden staat er aan de haven wind.
Helsinki Central Station
Het centraal station van Helsinki, een graniet gebouw met een klokkentoren en vier stenen figuren die bollampen vasthouden.
Senate Square & Cathedral
Het neoclassicistische plein van Helsinki, met de witte Tuomiokirkko boven een monumentale trap en het universiteits- en regeringsgebouw eromheen.
Ravintola Savotta
Een Fins restaurant aan de Senaatintori waar de zaal is opgetrokken uit hout, met traditionele gerechten uit Karelië en Lapland.
Uspenski Cathedral
De grootste orthodoxe kerk van West-Europa, van rode baksteen met gouden uikoepels, op de heuvel van Katajanokka.
Market Square (Kauppatori)
Het marktplein aan de haven van Helsinki, met oranje kramen voor eten, bessen en handwerk, direct naast de veersteigers.
Old Market Hall dinner
De oudste overdekte markthal van Helsinki, op de kade naast het marktplein, met toonbanken voor vis, kaas, vlees en soep.
Design District
Ontwerp in de ochtend, stoom in de middag. Je begint met koffie onder Aalto's koperen hanglampen, loopt door de Design District langs het Designmuseo en houdt even stil in de kapel aan Narinkkatori. Daarna gaat het naar de kust bij Hernesaari, waar Löyly zwartgeblakerd aan het water staat. Je blijft er eten, met de zon die pal voor het terras onder gaat.
Boek je saunablok bij Löyly ruim van tevoren online, in juli zitten de tijden vol. Badkleding meenemen, handdoek en badjas huur je aan de balie. Het Designmuseo is buiten het hoogseizoen op maandag dicht, dus check de dag even. Pastis is klein en de lunch loopt hard, dus bel of reserveer online. Het zeewater is in juli rond de zeventien graden, na de sauna valt dat mee.
De ochtend is lopen: van de Akateeminen Kirjakauppa naar het Designmuseo is het een kwartier dwars door de Design District, met onderweg genoeg winkels om je op te houden. Naar Löyly pak je tram 6 richting Hernesaari en loop je het laatste stuk langs het water. Terug rijdt dezelfde tram tot laat in de avond.
Bij Löyly zijn de sauna's gemengd, dus daar houd je badkleding aan. Douchen voordat je de bank op gaat is geen suggestie maar de regel. Praten mag, zacht. Het water dat je op de hete stenen gooit heet löyly, en daar is het huis naar vernoemd. Ga je van de bank de zee in, doe dat rustig, niet met een sprong.
Cafe Aalto
Een café op de mezzanine van de Academische Boekhandel, in een gebouw dat Alvar Aalto ontwierp.
Design Museum
Het nationale ontwerpmuseum van Finland, met de geschiedenis van Fins ontwerp van meubels en glaswerk tot textiel en gereedschap.
Restaurant Pastis
Een klein Frans bistro in de Design District, bekend om zijn wijnkaart en zijn Parijse inrichting.
Kamppi Chapel of Silence
Een kleine ovale houten kapel aan het Narinkkatori-plein, gebouwd als plek om even stil te zijn, zonder kerkdiensten.
Löyly seaside sauna
Een publieke sauna aan de kust bij Hernesaari, in een zwartgeblakerd houten gebouw met een houten mantel waar je overheen kunt lopen.
Dinner at Löyly
Het restaurant van Löyly, met een groot terras aan het water op de zuidpunt van Hernesaari.
Suomenlinna
Een dag op het water. De veerboot brengt je in een kwartier naar Suomenlinna, de zeevesting die over zes verbonden eilanden ligt en op de Werelderfgoedlijst staat. Je volgt de blauwe route langs wallen en oude kanonnen tot de Kuninkaanportti aan de zuidpunt, met taart tussendoor en het museum voor het verhaal erachter. Eten doe je in de brouwerij naast de steiger.
De veerboot valt onder het gewone HSL-tarief, dus een AB-kaartje of dagkaart in de HSL-app is genoeg. Er is één winkeltje op het eiland en de prijzen liggen hoger, dus neem water mee. Stevige schoenen zijn geen luxe, de paden zijn ongelijk en de wallen worden glad bij regen. Kijk voor je aan het bier begint wanneer de laatste boot teruggaat.
Op het eiland is alles lopen, samen zo'n vijf kilometer als je de hele route doet. Van de steiger naar de Kuninkaanportti is het bijna drie kilometer over de bruggen tussen de eilanden, en de blauwe borden wijzen de hele weg. Terug loop je hetzelfde stuk, reken op een half uur. Kinderwagens komen er prima door, rolstoelen niet overal.
Suomenlinna is geen openluchtmuseum maar een woonwijk met ongeveer achthonderd inwoners, dus loop niet zomaar een tuin in. Op het gras zitten mag overal, je afval neem je mee. Finnen komen hier met een eigen tas en een thermoskan, en dat blijft de fijnste manier om te lunchen. Bij de rotsen aan de zuidkant kun je zwemmen, koud maar helder.
Ferry from Market Square
De gewone stadsveerboot tussen het marktplein en Suomenlinna, onderdeel van het openbaarvervoernet van Helsinki.
Suomenlinna fortress walk
De gemarkeerde wandelroute over de zes eilanden van de zeevesting, langs bastions, kazernes, kanonnen en tunnels.
King's Gate (Kuninkaanportti)
De monumentale stenen zeepoort aan de zuidkant van de vesting, waar schepen ooit officieel binnenkwamen.
Cafe Vanille, Suomenlinna
Een café in een oud houten gebouw op Suomenlinna, vlak bij de kerk, bekend om taart en hartige gerechten.
Suomenlinna Museum
Het historische museum van de vesting, in het bezoekerscentrum bij de hoofdsteiger, met een korte film over de drie eeuwen geschiedenis van het eiland.
Suomenlinnan Panimo dinner
Een brouwerij met restaurant op Suomenlinna, in een gewelfde ruimte uit de achttiende eeuw vlak bij de aanlegplaats.
City Centre
Een langzaam rondje door het centrum, allemaal binnen een paar straten. Je ontbijt in het glazen paviljoen aan de Esplanadi, wandelt de promenade af langs de ontwerpwinkels en steekt over naar Kiasma en de houten Oodi tegenover het parlement. De dag eindigt bij de Savoy, in een interieur uit 1937 dat sindsdien nauwelijks is aangeraakt.
De Savoy reserveer je weken vooruit, dat is geen overdrijving. Oodi is gratis en je hoeft er geen pasje voor te hebben, ook niet om de derde verdieping op te gaan. Voor Kiasma koop je online, dat scheelt de rij bij de balie. Bij Lasipalatsi is de dagschotel de rustige en betaalbare keuze. Wil je door met kunst, dan zit Amos Rex letterlijk aan hetzelfde plein.
Je loopt vandaag ongeveer drie kilometer in totaal, verspreid over de dag. Van Kappeli naar het einde van de Esplanadi is het tien minuten, en van daar naar Kiasma nog eens tien langs het busstation. Oodi staat schuin tegenover Kiasma, dus dat is oversteken. Terug naar de Savoy aan de Esplanadi is een kwartier, of twee haltes met tram 4.
Een Finse bibliotheek is een huiskamer, geen studiezaal. In Oodi wordt gepraat, genaaid, gegamed en geslapen, dus voel je niet bezwaard. Op het Espa-podium spelen in de zomer gratis bandjes, meestal rond lunchtijd en aan het begin van de avond. En als de zon schijnt, gaat half Helsinki op een bankje of gewoon in het gras zitten, dat hoort erbij.
Cafe Kappeli
Een glazen restaurantpaviljoen uit de negentiende eeuw aan het oostelijke einde van de Esplanadi, met een groot terras naar de haven.
Esplanadi Park stroll
De centrale groene promenade van Helsinki, tussen de Pohjoisesplanadi en de Eteläesplanadi, met een podium en standbeelden onder de lindes.
Kiasma
Het Finse museum voor hedendaagse kunst, in een gebogen gebouw met een lange oplopende hellingbaan door het atrium.
Ravintola Lasipalatsi
Een restaurant in het Lasipalatsi, het glazen paleis uit de jaren dertig aan de Mannerheimintie, met uitzicht op het plein van Amos Rex.
Oodi Central Library
De centrale bibliotheek van Helsinki, een houten gebouw met een golvend dak tegenover het parlementsgebouw, met werkplaatsen beneden en boeken bovenin.
Ravintola Savoy dinner
Een klassiek restaurant op de bovenste verdieping aan de Esplanadi, met een interieur van Aino en Alvar Aalto en een terras over de promenade.
Töölö
Motregen
Töölö op zijn best: een rood houten koffiehuisje aan het water, de stalen pijpen van het Sibelius-monument in het zeepark en een kerk die letterlijk uit de rots is gehakt. Tussendoor lunch je bij een restaurant waar kunstenaars ooit met schilderijen betaalden. Je sluit af met een rondje om de baai en eten met uitzicht op het water.
Koop je ticket voor Temppeliaukio online, en check of er die dag een dienst of concert is, dan is de kerk dicht voor bezoek. Bij Regatta staat vrijwel altijd een rij, maar die loopt snel door. Neem contant noch reservering mee, je bestelt aan de toonbank. De Elite-lunch op doordeweekse dagen is de slimste manier om daar te eten. Aan de kust waait het, ook op een zomerse dag.
Van Regatta naar het Sibelius-monument is het zeven minuten langs het water, dat is de mooiste tien minuten van de dag. Naar Temppeliaukio loop je in een kwartier landinwaarts, of je pakt tram 2. Van de kerk naar Elite is het weer een kwartier. Het rondje Töölönlahti is vlak en ongeveer drie kilometer, met Töölönranta aan de westoever.
Jean Sibelius is in Finland geen museumnaam maar gewoon aanwezig, van de klokken van de Kallio-kerk tot Finlandia. In juli is half Helsinki met vakantie, dus de stad voelt rustiger dan je zou denken en sommige zaken zijn een paar weken dicht. In het park geldt hetzelfde als overal: je mag zitten waar je wilt, je neemt je rommel mee.
Cafe Regatta
Een klein rood houten café aan de kust bij Töölö, met terras aan het water en een open vuurplaats.
Sibelius Monument
Een abstract monument van meer dan zeshonderd stalen pijpen in een zeepark in Töölö, ter ere van componist Jean Sibelius.
Temppeliaukio Rock Church
Een lutherse kerk die in de rots is uitgegraven, met granieten wanden en een koperen koepeldak op een ring van ramen.
Ravintola Elite
Een restaurant in Töölö dat sinds de jaren dertig bestaat, met kunst aan de muren en een klassieke Finse kaart.
Töölönlahti Bay walk
De baai midden in Helsinki, met een vlakke wandelroute eromheen langs concertgebouwen, volkstuintjes en oude houten huizen.
Ravintola Töölönranta dinner
Een restaurant met glazen gevel aan de westoever van Töölönlahti, naast het Hesperiapark, met een terras aan het water.
Kallio
Motregen
Kallio was de arbeiderswijk van Helsinki en is dat qua bouw nog steeds, alleen zitten er nu koffiebranders en pizzeria's tussen. Je begint met een goede espresso, doet de markthal van Hakaniemi, eet Finse huiskost in een granieten zaal uit 1911 en loopt de heuvel op naar de kerk. Daarna de laatste houtgestookte publieke sauna van de stad, en pizza bij Kurvi.
Bij Kotiharju reserveer je niets, je loopt binnen en betaalt aan de balie. Handdoek huur je daar, slippers zijn prettig maar niet verplicht. Mannen en vrouwen hebben aparte afdelingen en je gaat naakt de bank op, badkleding hoort er niet. In de markthal betaal je met kaart, ook bij de kleinste toonbank. Via Tribunali neemt kleine gezelschappen zonder reservering, dus wees er vroeg.
Je start in Kallio zelf en werkt naar beneden richting het water. Van Good Life naar de markthal is het tien minuten bergaf, en Juttutupa staat vlak achter de hal aan de kade. Terug omhoog naar de kerk is vijf minuten stevig klimmen, Karhupuisto ligt om de hoek en Kotiharju nog eens vijf minuten verderop. Metro Hakaniemi en tram 3 en 9 dekken alles wat je niet wilt lopen.
De sauna is hier geen wellness maar een gewoonte. Je douche eerst, je zit stil, je gaat naar buiten om af te koelen en je komt terug. Op de stoep voor Kotiharju zitten mensen in een handdoek een biertje te drinken, dat is volstrekt normaal. Praat gerust, maar hou het rustig. Een vasta van berkentakken kun je aan de balie kopen als je het echt wilt doen zoals het hoort.
Good Life Coffee
Een kleine koffiebranderij met café in Kallio, gericht op filterkoffie en eigen gebrande bonen.
Hakaniemi Market Hall
De markthal van Hakaniemi, een bakstenen gebouw met twee verdiepingen vol etenswaren, cafés en Finse ontwerpwinkels.
Juttutupa lunch
Een restaurant in een granieten gebouw uit het begin van de twintigste eeuw aan de oever bij Hakaniemi, met Finse huiskost en live muziek.
Kallio Church
Een grote granieten kerk in jugendstil op de hoogste plek van Kallio, met een toren die het silhouet van de wijk bepaalt.
Karhupuisto park
Een klein heuvelachtig buurtpark in Kallio, met een bronzen berenbeeld en cafés rondom.
Kotiharju Sauna
Een traditionele publieke sauna in Kallio, gestookt op hout, met gescheiden afdelingen voor mannen en vrouwen.
Via Tribunali Kallio dinner
Een pizzeria in Kallio die volgens Napolitaanse regels bakt, in een houtoven, in een oud verenigingsgebouw bij het kruispunt Kurvi.
Central Helsinki
Regen
Eén laatste ochtend aan het water. Je begint met een kaneelbroodje van formaat aan de Esplanadi, loopt door naar het Ateneum voor de Finse klassiekers en neemt daarna nog een duik in het drijvende zwembad naast het marktplein. Een kalme lunch in een oude bankzaal, en dan de trein. Alles ligt binnen een paar honderd meter van de haven.
Zet je bagage in een kluis op het station, dan hoef je er niet mee te zeulen. Ateneum-tickets koop je online, en anderhalf uur is genoeg voor de hoogtepunten. Bij Allas koop je een dagkaart aan de deur en huur je een handdoek; het verwarmde bad is 27 graden, het zeebad is dat beslist niet. Reken vanaf het centrum een uur voor de trein plus de gate, dan zit je ruim.
Vandaag loop je alles. Van Esplanad naar het Ateneum is het zeven minuten via het station, en van het museum naar Allas tien minuten terug naar de haven. Salutorget staat aan de rand van het marktplein, dus dat is oversteken. Naar het perron voor de ringlijn loop je vanaf daar in een kwartier, en dat perron ligt helemaal achterin het station.
Een korvapuusti, het Finse kaneelbroodje, is groter dan je verwacht en hoort bij koffie, niet erna. Op het perron gaan mensen netjes opzij voor wie uitstapt, ook als de trein vol is. Je ticket voor de I- of P-trein moet de ABC-zones dekken, en controleurs komen echt langs. Laatste tip: bewaar je HSL-dagkaart tot je op het vliegveld staat, hij geldt voor de hele rit.
Cafe Esplanad breakfast
Een groot café aan de Esplanadi, bekend om zijn oversized kaneel- en kardemombroodjes en zijn ontbijt.
Ateneum Art Museum
Het nationale kunstmuseum van Finland aan het stationsplein, met de belangrijkste Finse schilderijen uit de negentiende en vroege twintigste eeuw.
Allas Sea Pool
Een drijvend zwembadcomplex aan de haven van Helsinki, met een verwarmd bad, een onverwarmd zeewaterbad, sauna's en een groot zonnedek.
Salutorget lunch
Een restaurant in een monumentale voormalige bankzaal aan de Pohjoisesplanadi, met uitzicht over het marktplein.
Airport train, Central Station
De directe treinverbinding tussen het centraal station van Helsinki en de luchthaven Helsinki-Vantaa, onderdeel van het gewone stadsvervoer.
Maak een gratis Travolp-account, dan zetten we een kopie van deze reis in jouw atlas. Aanpassen, uitbreiden, helemaal van jou maken.
Eén afbeelding van de hele reis, per dag een kaart, klaar om te printen of in de groepschat te zetten.